Czym jest mapowanie QEEG? Przewodnik po ilościowym EEG

Definicja w jednym akapicie

QEEG (ang. quantitative electroencephalography) to ilościowa analiza zapisu EEG. Klasyczne EEG pokazuje przebieg fal w czasie. QEEG idzie krok dalej: cyfrowo mierzy, ile energii przypada na poszczególne pasma częstotliwości, jak zsynchronizowane są różne obszary kory i czym profil danej osoby różni się od profilu typowego dla jej grupy wiekowej. Słowo „mapowanie” bierze się stąd, że wyniki prezentuje się w formie kolorowych map głowy.

Jak powstaje sygnał EEG

Skąd biorą się fale mózgowe

Komórki nerwowe komunikują się za pomocą drobnych zmian potencjału elektrycznego. Gdy tysiące neuronów kory pracuje w podobnym rytmie, ich aktywność sumuje się w sygnał na tyle silny, że można go odebrać z powierzchni skóry głowy. To właśnie ten rytmiczny sygnał nazywamy falami mózgowymi.

Dlaczego potrzebny jest wzmacniacz

Amplituda sygnału EEG wynosi zaledwie kilka do kilkudziesięciu mikrowoltów, czyli milionowych części wolta. Dlatego elektrody łączy się ze wzmacniaczem o bardzo niskim poziomie szumów własnych. Przed zapisem sprawdzamy impedancję każdej elektrody - im lepszy kontakt ze skórą, tym czystszy sygnał.

Od zapisu do mapy: etapy analizy

1. Rejestracja. 19 elektrod rozmieszczonych w międzynarodowym systemie 10-20 rejestruje sygnał w kilku warunkach: przy oczach zamkniętych, otwartych i podczas prostego zadania poznawczego.
2. Oczyszczanie. Analityk usuwa fragmenty zakłócone mrugnięciem, ruchem głowy czy napięciem mięśni. Ten etap w dużej mierze decyduje o jakości raportu.
3. Analiza widmowa. Transformata Fouriera (FFT) rozkłada sygnał na składowe o różnych częstotliwościach.
4. Wskaźniki. Oprogramowanie wylicza moc pasm, ich proporcje, koherencję, fazę i asymetrię.
5. Porównanie z bazą normatywną. Każdy wynik zestawia się z wartościami typowymi dla osób w tym samym wieku i wyraża w jednostkach Z-score.

Co pokazują mapy topograficzne

Mapa to schematyczny widok głowy z góry, na którym kolor odpowiada wartości wybranego parametru w danym miejscu. Zwykle przygotowuje się osobną mapę dla każdego pasma i każdego warunku zapisu.

Moc bezwzględna i względna

Moc bezwzględna informuje, ile energii sygnału przypada na dane pasmo. Moc względna pokazuje, jaki procent całego sygnału stanowi to pasmo. Oba ujęcia czyta się razem, bo każde z nich opowiada nieco inną część historii.

Z-score, czyli odległość od normy

Z-score mówi, o ile odchyleń standardowych wynik odbiega od średniej dla grupy wiekowej. Wartość bliska zeru oznacza wynik typowy. Kolory ciepłe zwykle oznaczają wartości wyższe od przeciętnych, chłodne - niższe. Sama odchyłka nie jest oceną „dobrze” czy „źle”, tylko informacją, którą interpretuje się w kontekście.

Do czego wykorzystuje się wyniki

• Ocena profilu poznawczego - w połączeniu z testami psychologicznymi dane QEEG pomagają zrozumieć, jak pracuje układ nerwowy przy wyciszeniu i przy wysiłku umysłowym.
• Planowanie treningu Biofeedback EEG - mapa wskazuje miejsca rejestracji i pasma, na których warto się skupić.
• Monitorowanie zmian - pomiar kontrolny po cyklu treningowym pozwala obiektywnie porównać stan wyjściowy z obecnym.

Czego mapowanie QEEG nie robi

QEEG nie odczytuje myśli, wspomnień ani emocji. Nie jest też samodzielnym werdyktem o człowieku. To narzędzie pomiarowe, którego wynik zawsze interpretujemy razem z wywiadem psychologicznym, celami klienta i obserwacją podczas badania.

Chcesz zobaczyć, jak wygląda przygotowanie? Przeczytaj poradnik Jak przygotować się do badania QEEG.